…Όταν ο Μιχαήλ Χουρμούζης επέστρεψε στη γενέτειρά του, την Κωνσταντινούπολη, το 1856 ήταν 52 ετών. Ήταν πολλά τα χρόνια που έζησε μακριά από την Πόλη, συνολικά 35. Γεννήθηκε στον Γαλατά στις 8 Σεπτεμβρίου 1804 λίγο, όμως, μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης βρέθηκε στην Ελλάδα, όπου και έμεινε μέχρι το 1856. Η ζωή του στην Ελλάδα ήταν δημιουργική και πολυτάραχη. Πήρε μέρος σε διάφορες πολεμικές συγκρούσεις, τιμήθηκε με τον βαθμό του ταξίαρχου, αρθρογράφησε στην εφημερίδα του Ναυπλίου Εποχές, συνέγραψε τα θεατρικά έργα Ο Λεπρέντης (1835), Ο Τυχοδιώκτης (1835), Ο Υπάλληλος (1836), Ο Χαρτοπαίκτης (1839), εξέδωσε τα Κρητικά (1842) και το 1850 εξελέγη βουλευτής… …Το πρώτο από τα έργα που συνέγραψε στην Κωνσταντινούπολη, ο Διάλογος Ανδρογύνου, είναι μία επιφυλλίδα, που δημοσιεύτηκε ανώνυμα στις 23 Ιουνίου 1856 στην εφημερίδα Τηλέγραφος του Βοσπόρου, αποδίδεται, όμως, στον Χουρμούζη… …Λίγο αργότερα θα γράψει το Μαλακώφ, με θέμα ανάλογο με το Διάλογο Ανδρογύνου… …Το 1857 σε εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης πληροφορούσε το κοινό σχετικά με επικείμενη έκδοση του Μαλακώφ ως εξής: “Πολλών οικογενειών η περιουσία σπαταλάται ανεπαισθήτως εις την πολυτέλειαν ήτις ως άλλος σκώληξ καταβιβρώσκει της κοινωνίας τα σπλάγχνα η δε αέναος μεταποίησις των στολισμών, την οποίαν ονομάζουν Συρμόν, είναι αληθώς σατανική επίνοια της κερδαλεότητος, όπως ευκολώτερον γυμνώση τους ματαιόφρονας!…”… …Η αναστατική αυτή έκδοση είναι η πρώτη που επιχειρεί το ΠΑΚΕΘΡΑ στα ίχνη του Νότη Καραβιά και του Χαράλαμπου Σπανού, για ν’ αναφέρουμε δύο κορυφαίους εκδότες των οποίων το έργο θαυμάζουμε. Βέβαια, με την εκρηκτική ανάπτυξη του διαδικτύου, γίνονται σπουδαίες προσπάθειες προσφοράς στο κοινό παλαιών ελληνικών εκδόσεων, με κορυφαία από το 2006 την ψηφιακή βιβλιοθήκη “Ανέμη” του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πιστεύουμε πως εκτενώς σχολιασμένες παλαιές εκδόσεις πολλά έχουν να προσφέρουν στον ερευνητή και τον “μέσο” αναγνώστη…